Uluslararası Siyaset Teorileri

REALİZM (Morgenthau)

Tanım

Uluslararası ilişkiler güç ve çıkar mücadelesidir.

Temel Kavramlar

• Güç

• Ulusal çıkar

• Devlet

• Güvenlik

Temel Tez

Devletler güç peşindedir ve uluslararası sistem rekabetçidir.

Ana İsim

Hans Morgenthau

Ulusal çıkar güç olarak tanımlanır.

NEOREALİZM (Waltz)

Tanım

Devlet davranışlarını insan doğası değil sistemin yapısı belirler.

Temel Kavramlar

• Anarşi

• Güç dengesi

• Self-help

• Sistem yapısı

Temel Tez

Uluslararası sistem anarşiktir ve devletler hayatta kalmak için güçlenir.

Ana İsim

Kenneth Waltz

Devlet davranışlarını sistemin anarşik yapısı belirler.

LİBERALİZM

Tanım

İşbirliği mümkündür.

Temel Kavramlar

• Kurumlar

• Demokrasi

• Karşılıklı bağımlılık

Temel Tez

Uluslararası örgütler ve ekonomik ilişkiler çatışmayı azaltabilir.

Örnek

Avrupa Birliği

CONSTRUCTIVISM (İNŞACILIK)

Tanım

Uluslararası sistem sosyal olarak inşa edilir.

Temel Kavramlar

• Kimlik

• Norm

• Algı

• Sosyal etkileşim

Temel Tez

Devlet çıkarları sabit değildir.

Ana İsim

Alexander Wendt

“Anarchy is what states make of it.”  

Örnek

ABD-İngiltere ilişkileri

CRITICAL THEORY

Tanım

Uluslararası düzeni sorgulayan ve özgürleşmeyi amaçlayan yaklaşımdır.

Temel Kavramlar

• Güç ilişkileri

• Hegemonya

• Özgürleşme (Emancipation)

Temel Tez

Teori tarafsız değildir.

Ana İsim

Robert Cox

“Theory is always for someone and for some purpose.”  

Oslo Örneği

Güçlü tarafın süreci kendi lehine yönlendirmesi.  

POSTMODERNİZM

Tanım

Objektif gerçeklik ve evrensel doğrular reddedilir.

Temel Kavramlar

• Söylem (Discourse)

• Bilgi-güç ilişkisi

• Metanarrative eleştirisi

Temel Tez

Gerçeklik söylemler aracılığıyla kurulur.

Ana İsim

Michel Foucault

Bilgi ve güç birbirinden bağımsız değildir.  

Oslo Örneği

“Güvenlik” söyleminin süreci belirlemesi.  

NORMATIVE THEORY

Tanım

Uluslararası ilişkilerde ne olması gerektiğini inceler.

Temel Kavramlar

• Adalet

• İnsan hakları

• Etik

• Savaş ahlakı

Temel Tez

Sadece olanı değil olması gerekeni de tartışır.

Uluslararası ilişkilerde ahlaki sorular da önemlidir.  

FEMİNİZM

Tanım

Uluslararası ilişkilerin erkek egemen şekilde üretildiğini savunur.

Temel Kavramlar

• Toplumsal cinsiyet

• Erkek egemenlik

• Görünmezlik

Temel Tez

Bilgi ve teoriler tarafsız değildir.

Ana İsim

J. Ann Tickner

Uluslararası ilişkiler cinsiyetlidir.

POST-KOLONYALİZM

Tanım

Uluslararası ilişkilerin Batı merkezli olduğunu savunur.

Temel Kavramlar

• Kolonyalizm

• Batı merkezcilik

• Güç ve bilgi

Temel Tez

Uluslararası ilişkiler teorileri evrensel değil Batı merkezlidir.

Dünya Batı’nın bakış açısından anlatılmaktadır.

ÇATIŞMA ÇÖZÜMÜ

Tanım

Çatışmaların müzakere ve uzlaşmayla çözülmesini inceler.

Temel Kavramlar

• Müzakere

• Arabuluculuk

• Güven artırıcı önlemler

Oslo Örneği

Oslo Süreci çatışma çözümüne örnektir ancak güç eşitsizliği nedeniyle başarısız olmuştur.